ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )
188
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )
هشدار دهند بر آنچه احتمالا هوايش بر آن چيره شده است در نتيجه از سخن گفتن به كلمات زشت بر گردد ، ناگزير امام ( ع ) تنها خواهش زبان را به سخنانى كه عادت كرده بيان فرموده است ، نه غير آن و توفيق دهنده خداست . كلمهء سى و دوّم گفتار آن حضرت ( ع ) : لا صحّة مع النّهم . با زياده روى در غذا سلامتى نخواهد بود . شارح گويد : نهم ميل بسيار به غذاست و آن جزيى از اجزاى طمع است چون طمع عبارت از طرف افراط در فضيلت نيروى حيوانى است كه همان نيروى شهوانى است و آن را قبلا شناخته اى ، صحّت و سلامتى است و منظور اصلى در اين جا هشدار بر واجب بودن ترك صفت پست زياده روى در غذاست به اين دليل كه سلامتى با پرخورى جمع نمىشود و تندرستى از بزرگترين و مهمترين امور است و واجب است آنچه با آن قابل جمع شدن نيست ترك شود . توضيح اين كه سلامتى با پرخورى جمع نمىشود اين است كه همهء پزشكان اتّفاق نظر دارند كه پر شدن معده از غذا بيش از آن اندازه كه براى ساختن بدن لازم است بيماريهاى فراوان و ترسناكى توليد مىكند كه وقتى معده زياد پر باشد بدن به يكى از آنها دچار مىشود و ما چند نمونه از بيماريهايى را كه پزشكان ياد كردهاند ذكر مىكنيم . 1 - تبهاى مركَّب به خاطر عفونت بيش از يك خلط از اخلاط بدن . 2 - از ميان رفتن هضم غذا به سبب تخمه و فاسد شدن غذا . 3 - هيضه ( قى و اسهال ) چون غذا به سبب زياد بودن و بد بودن كيفيّتش فاسد مىشود . 4 - برگرداندن غذا از راه گلو كه عامل آن پرخورى و زيادى غذاست . 5 - نقاهتى كه از پر شدن معده به خاطر زيادى غذا و توليد كردن فضولات غليظ پديد مىآيد . 6 - مسدود شدن منفذها به سبب وجود غذاهاى زايد غليظ . 7 - سرد شدن معده و مرطوب شدنش به سبب زياده روى در غذا و نوشيدنى . 8 - نفخ معده و عامل آن خلط غليظى است كه از امتلا حاصل مىشود و در رگهاى زننده اى كه در ريه است جايگزين مىگردد . 9 - توليد عرق النساء كه خلط غليظى است و از امتلاى خونى يا بلغمى پديد مىآيد .